Andermaal dreigt de dienstenchequesector het kind van de rekening te worden. Daar waar de Vlaamse Regering, bij monde van het regeerakkoord, stellig poneerde dat ze de sector zou versterken, wordt voor de begroting opnieuw gedacht aan een verhoging van de prijs van de dienstencheques. Dit terwijl er in 2025 reeds stevig bespaard werd en almaar meer gezinnen moeten afhaken en almaar meer huishoudhulpen werkloos blijven.

De prijsverhoging
en besparingen van 2025

Terug naar 2025. Op 1 januari verdween de fiscale aftrek van 1,80 euro per cheque en steeg de aankoopprijs van 9 naar 10 euro. Voor de gebruiker werd een uur huishoudhulp zo 2,80 euro duurder. Bijna veertig procent, in één klap.

Die extra euro ging naar de huishoudhulpen. Terecht. Maar de reële loonkost van die euro bedraagt voor een werkgever ongeveer 1,30 euro. Je hebt geen master in de economie nodig om te zien wat dat oplevert. Een structureel tekort van 0,30 euro per gepresteerd uur. Daarom voerden veel bedrijven een administratieve bijdrage in of trokken ze die op.

De opbrengst van de afgeschafte fiscale aftrek gaat niet naar de sector. Die vloeit rechtstreeks naar de Vlaamse begroting. Het gaat om een jaarlijkse besparing ten nadele van de sector van 153 miljoen euro.

De tweede besparing kreeg veel minder aandacht, maar is minstens even groot. Een dienstencheque kost de gebruiker 10 euro. Dit omvat uiteraard niet de totale loonkost. De subsidie van de Vlaamse regering zorgt ervoor dat het betaalbaar blijft voor de consument. Wanneer klanten afhaken of hun uren terugschroeven, valt die tussenkomst automatisch weg. Elk geschrapt uur huishoudhulp is een besparing die niemand hoeft goed te keuren en die in geen enkele begrotingstabel staat.

En heel wat uren vielen weg. In 2025 dienden gebruikers in Vlaanderen bijna 2 miljoen dienstencheques minder in dan in 2024. Een daling van 2,34%, goed voor zowat 37,4 miljoen euro die de Vlaamse overheid niet meer hoefde uit te geven. Die daling zet zich in 2026 sterker door.

Versterken, staat er

Het Vlaams regeerakkoord noemt het bereiken en overschrijden van 80% werkzaamheids-graad een absolute topprioriteit voor deze regering. Even verderop staat in het regeerakkoord letterlijk:

“De dienstencheques en kinderopvang worden versterkt als belangrijk instrument om de combinatie tussen werk en privé ook praktisch werkbaar te maken.”

Wie vandaag een prijsverhoging bepleit, doet net het omgekeerde van wat er zwart op wit staat. Hij maakt het duurder om te blijven werken, precies op het moment dat werkzaamheid topprioriteit is. En hij haalt tewerkstelling weg uit een sector die vandaag meer dan 140.000 mensen in ons land aan het werk houdt, van wie een groot deel kortgeschoold is en niet altijd evident een job vindt.

Werkende gezinnen
hebben geen rek meer

Elke prijsverhoging vertrekt van de veronderstelling dat de gebruiker ze wel zal slikken. Die veronderstelling werd in 2025 getest en faalde. In 2025 haakten maar liefst 23.000 gezinnen af.

De mensen die afhaken zijn niet de mensen die het zich makkelijk kunnen permitteren. Het zijn hoofdzakelijk werkende gezinnen en alleenstaande ouders, vaak met jonge kinderen, voor wie huishoudhulp mee bepaalt of werk en gezin combineerbaar blijven.

Daarnaast zijn er ook nog de oudere gebruikers met een beperkt inkomen. Voor hen is dit geen comfort maar een noodzakelijke voorwaarde waardoor langer zelfstandig thuis blijven wonen lukt. Zij voelen elke euro als eersten, en zij haken ook als eersten af.

Ook bij de bedrijven is de rek er helemaal uit. Vlaanderen telde in 2025 nog 946 erkende dienstencheque-ondernemingen. Dat zijn er 44 minder dan het jaar voordien, en minder dan de helft van de 1.947 van tien jaar geleden.

Zwartwerk lonkt

De dienstencheques blijven een belangrijk instrument om zwartwerk uit de markt te duwen en arbeid te regulariseren. Ook dat staat met zoveel woorden in het regeerakkoord. En het werkt, al twintig jaar. Maar het werkt alleen zolang wit voldoende goedkoper is dan zwart. Dat verschil is de voorbije twee jaar fors afgenomen.

Elke bijkomende verhoging maakt de stap naar het informele circuit zeer kortbij. Huishoudhulpen die naar het zwarte circuit overstappen, verliezen alles wat het stelsel biedt: arbeidsongevallenverzekering, arbeidsgeneeskunde, opleiding en sociale bescherming. Wat twintig jaar geleden werd opgelost, dreigt zo met enkele begrotingsrondes terug te komen.

Verschuiven is niet besparen

Minder gepresteerde uren betekenen bovendien minder sociale bijdragen, minder personenbelasting en meer werkloosheidsuitkeringen. Volgens de RSZ waren er eind 2025 in ons land bijna 3.000 huishoudhulpen minder aan de slag, een daling die de RSZ zelf koppelt aan de hogere prijs.

Vlaanderen boekt de opbrengst, de federale overheid krijgt de rekening. Dat is geen besparing maar een loutere lastenverschuiving.

Samen versterken

Domiva roept de Vlaamse regering op om uit te voeren wat in het regeerakkoord geschreven staat: zet in op de versterking van de dienstenchequesector. Een bijkomende besparing is het systeem afbreken ten nadele van de gezinnen én de huishoudhulpen én ten nadele van de (federale) overheidsbegroting.

Deze sector zet tienduizenden mensen aan het werk en maakt het verschil voor meer dan 750.000 Vlaamse gezinnen. Zij verdienen een stelsel dat duurzaam blijft bestaan. Domiva is daarvoor een constructieve partner.

Vlaams regeerakkoord 2024-2029, hoofdstuk Werk en Sociale Economie, p. 23

Er zijn op één jaar tijd bijna 3.000 huishoudhulpen minder. De dalende trend zet zich hiermee verder. Dat is een duidelijk signaal dat het dienstenchequesysteem onder druk staat.

De economische realiteit is vandaag voor iedereen uitdagender. Gezinnen moeten steeds meerkeuzes maken en een euro kan maar één keer worden uitgegeven. De prijsverhoging van de dienstencheque en het verdwijnen van de fiscale aftrek hebben die druk voor veel gezinnen verder vergroot.

Tegelijk krijgen ondernemingen hun kosten steeds moeilijker rond. Nochtans blijft de kostprijs voorde klant relatief goedkoop in verhouding tot de werkelijke kost van een uur huishoudhulp. Het bedrag dat de klant betaalt, dekt maar een beperkt deel van wat een onderneming effectief moet dragen.

Net daar zit vandaag een belangrijk spanningsveld. Huishoudhulp moet betaalbaar blijven voorgezinnen. Maar tegelijk moeten huishoudhulpondernemingen voldoende ruimte krijgen om diedienstverlening op een gezonde, kwalitatieve en duurzame manier te blijven organiseren.

Zoals de RSZ terecht opmerkt, wordt dat steeds moeilijker. In een sector waar ondernemingen met bijzonder krappe marges werken en andere nauwelijks nog marge hebben of zelfs verlieslatend zijn,staat de duurzaamheid van het model steeds meer onder druk. Net daarom moeten overheid, sociale partners en sector samen verantwoordelijkheid nemen. De prijs van de dienstencheque werd natwintig jaar in één keer fors verhoogd en tegelijk verdween het fiscale voordeel voor gezinnen. Dat zijn keuzes die op korte termijn misschien budgettair begrijpelijk lijken, maar op langere termijn het systeem verder onnodig onder druk zetten.

De cijfers van vandaag zijn voor ons vooral een uitnodiging om vooruit te kijken. Dit is het moment om samen werk te maken van een sterk en duurzaam dienstenchequesysteem 2.0: betaalbaar voorgezinnen, aantrekkelijk voor werknemers en economisch leefbaar voor ondernemingen.

Daar wil Domiva als nieuwe federatie die ondernemingen in de huishoudhulpsector verenigt en hun collectieve belangen behartigt, een vooraanstaande rol in spelen. Constructief, oplossingsgericht en vastberaden.

“Het is duidelijk dat iedereen het beste voorheeft met de huishoudhulp, zowel de vakbonden als de werkgevers,” zegt Steve Vandenberghe, algemeen directeur van Domiva. “Maar dit soort acties helpt niemand vooruit. Al zeker niet onze huishoudhulpen. We willen constructief vooruitgaan met iedereen en daarvoor moet er rond de tafel gezeten worden. We zullen moeten samenwerken om de werkvoorwaarden van onze huishoudhulpen nog verder te verbeteren.”

In aanloop naar de Dag van de Schoonmaak op 20 juni neemt Domiva, de federatie voor ondernemingen in de huishoudhulpsector, het voortouw met 8 concrete voorstellen om vooruitgang te boeken voor de sector. Die moeten de werkomstandigheden, de veiligheid en de werkbaarheid voor huishoudhulpen versterken.

Huishoudhulpondernemingen hebben vorig jaar al een enorme inspanning gedaan met het doorvoeren van de loonsverhoging die gemiddeld 30% meer kost dan de extra middelen die voorzien werden. Dit akkoord heeft voor hen een enorme financiële impact. Wederzijds respect en afspraken nakomen zijn een minimum om te komen tot kwalitatieve vooruitgang.

Domiva krijgt meer en meer vorm. De juridische oprichting van Domiva als vereniging zonder winstoogmerk (vzw) is daarbij de volgende stap.

De oprichting van een eigen federatie is niet zomaar een nieuwe structuur of een nieuw logo. Het is een duidelijk signaal dat de sector zich sterker wil organiseren. Met meer focus, meer expertise en meer slagkracht. “We spreken over een sector die elke dag een enorm verschil maakt voor gezinnen, ouderen, werkende ouders en voor ongeveer 150.000 huishoudhulpen in ons land,” aldus Steve Vandenberghe. 

Uit een enquête bij bijna 1.400 huishoudhulpen blijkt dat 80% van hen merkt dat het gedrag van hun klanten is veranderd. Dat is een belangrijk signaal van onze huishoudhulpen.

Domiva gaat voor een dienstenchequesector waarbij iedereen wint. Daarin zetten ze hard in op overleg met alle partners rond de tafel. In het verleden klonk de stem van de bedrijven te stil in het debat. Net daarom kiest de sector bewust voor een eigen federatie en een nieuwe weg.